ریاضیات

این فرمول مربوط میشه به پیدا کردن اینکه امسال و یا هر سال دیگه خورشیدی، سال چه حیوانی است؟!

برای اینکار ابتدا سال مورد نظر را منهای 6 می کنیم. سپس عدد حاصل را تقسیم بر 12 می کنیم . سپس باقی مانده تقسیم را با جدول زیر تطبیق داده و حیوان مورد نظر را از روی جدول پیدا می کنیم.

به عنوان مثال، امسال سال 1390 شمسی است. پس 1384 = 6 - 1390 حال باقی مانده تقسیم عدد 1384 بر 12 رو بدست می آوریم، که میشه عدد 4. عدد 4 در جدول معادل حیوان "خرگوش" است. پس امسال سال خرگوش است.

بجای سال ۱۳۸8 گفته می شود سال گاو. چون در زمان حیات یک انسان پنج یا شش دوره ی این سالها تکرار می گردد، مردم به آسانی در می یابند که فلان حادثه که مثلا در سال اسپ روی داده بود٬ چند سال پیش از این بوده است و یا اینکه فلان شخصی که در سال مار تولد یافته از روی قیافه ی او می توان دریافت که چند بار سال مار در زنده گی او تکرار یافته است.

ستاره شناسان ما سالهای این دوره را چنین یاد می کنند:

۱- سیچقان ئیل یا سال موش.

۲- اود ئیل یا سال گاو.

۳- بارس ئیل یا سال پلنگ.

۴- توشقان ئیل یا سال خرگوش.

۵- لوی ئیل یا سال نهنگ (که در جنوب شرق آسیا آن را سال اژدها می خوانند.)

۶- ئیلان ئیل یا سال مار.

۷- یونت ئیل یا سال اسپ.

۸- قوی ئیل یا سال گوسفند. (چيني ها آن را سال بز مي نامند.)

۹- بیچی ئیل یا سال میمون.

۱۰- تخافوی ئیل یا سال مرغ (که در جنوب شرق آسیا سال خروس نامیده میشود.)

۱۱- ایت ئیل یا سال سگ.

۱۲- تنکوز ئیل یا سال خوک.

در حدود هشتصد سال پیش از امروز، دانشمند و سخنور نامور کشور ما ابونصر فراهی اسامی این سالیان را برای آموزش اطفال در کتاب نصاب الصبیان خویش چنین به نظم کشیده بود:

       موش و بقر و پلنگ و خرگوش شمار

                  زین چار چو بگذری٬ پلنگ آید و مار

                              و آنگاه به اسپ و گوسفندست حساب

                                     حمدونه و مرغ و سگ و خوک آخر کار

     هدف مقاله ی حاضر تحقیق درباره ی این سیستم گاهشماری نیست٬ بلکه به جای بررسی جنبه های علمی و فنی این مسأله به جنبه های تفننی آن می پردازیم٬ تا در ایام خجسته ی نوروز اسباب سرگرمی خواننده ی عزیز را فراهم آورده باشیم. علاقمندان برای معلومات دقیق تر می توانند به پژوهش دانشمند دنمارکی کلاوس فردیناند زیر عنوان فرهنگ هزاره که در سال ۱۹۵۹ در دنمارک به چاپ رسیده و ترجمه ی بخش هایی از آن توسط پوهاند شهرستانی در سال ۱۳۵۸ در مجله ی فرهنگ خلق منتشر گردیده است؛ مراجعه فرمایند.

     به همان گونه يي كه اخترشناسان بر اساس خصايص و ويژه گي هاي اين حيوانات مشخصات سالها را تعيين مي كنند؛ دهقانان هزاره ي ما، مانند مردمان جنوب شرق آسيا، برای متولدین این سالها نیز ویژه گی های مشترکی قایل اند که درین مقاله برای نخستین بار در مطبوعات افغانی به ملاحظه ی خواننده گرامی می رسد. دسته بندی خصوصیات مشترک متولدین این سالها که از زبان سه تن از دهقانان ستاره شناس هزاره در سال ۱۳۶۴خورشيدي در زندان سیاسی پلچرخی روی زرورق های سگرت یادداشت گردیده بود٬ با نتیجه ی تحقیقات ساحوی دانشمندان جاپانی که در حدود سی سال پیش صورت گرفته٬ انطباق عجیبی دارد. حاصل این پروژه که بیست و دو سال پیش توسط اين قلم در شهر دوشنبه به دری برگردانده شده بود٬ با امتزاج آن در گفته های دهقانان هزاره- که با کمال خجالت اسامی شریف شان را از یاد برده ام؛ زیرا آنها بعد یکی دو هفته به واسطه ی کشتمند آزاد گردیدند- برای بار نخست در تقویم سالنمای خراسان که توسط نگارنده استخراج گردیده بود٬ در ۱۳۶۹ در دهلی انتشار یافت (چاپ اين تقويم مدت یازده سال در آن کشور و کانادا دوام یافت). اكنون این دسته بندی را با افزایش و انطباق تاریخ های هجری شمسی و میلادی٬ خدمت خوانده ی عزیز تقدیم می کنیم. شما میتوانید با یافتن تاریخ تولد تان در ستون های زیرین٬ دریابید که در سال کدام حیوان بدنیا آمده اید و بعد با مطالعه ی همان ستون نقاط قوت و ضعف شخصیت تان را در خواهید یافت. یقین داریم که بیش از هشتاد درصد صحت این مطالب را تأیید خواهید نمود.

سال موش

سیچقان ئیل

سالهای خورشیدی: ۱۳۰۳- ۱۳۱۵ ـ ۱۳۲۷ - ۱۳۳۹- ۱۳۵۱- ۱۳۶۳- ۱۳۷۵ ـ 1387

سالهای میلادی: ۱۹۲۴- ۱۹۳۶- ۱۹۴۸- ۱۹۶۰- ۱۹۷۲- ۱۹۸۴- ۱۹۹۶ ـ  2008

     متولدین این سال ظاهر زیبا داشته؛ زحمتکش٬ کار دوست٬ تشریفاتی و رسمیات پسند هستند. هدفمندند و مطلب آشنا. همیشه جانب احتیاط را نگه میدارند و توانایی پس انداز کردن پول خود را دارند. فقط احساس عمیق آنها را وا می دارد که احتیاط را فراموش نمایند.

     نسبت به اشخاص محبوب خویش سخاوتمندند؛ زود آتشین می گردند٬ ولی قدرت آن را دارند که به زودی خشم خود را فرو خورده٬ آرامش ظاهری را نگهدارند. انسانهای خرده گیر و عزت طلب اند، به غیبت از دیگران علاقه ی عجیبی دارند.

سال گاو

اود ئیل

سالهای خورشیدی: ۱۳۰۴- ۱۳۱۶- ۱۳۲۸- ۱۳۴۰- ۱۳۵۲- ۱۳۶۴- ۱۳۷۶ ـ 1388

سالهای میلادی: ۱۹۲۵- ۱۹۳۷- ۱۹۴۹- ۱۹۶۱- ۱۹۷۳- ۱۹۸۵- ۱۹۹۷ ـ 2009

     زاده شده گان این سال توانمند٬ پرطاقت٬ کم گپ٬ مطمین و قابل اعتماد اند. اغلب آنها غیر وابسته اند. زود برافروخته می گردند و درین حالت دهشتناک بوده٬ حذر کردن از ایشان واجب است. هر چند خاموش و درونگرا هستند٬ ولی اگر لازم آید خوش صحبت نیز می گردند.

     از لحاظ جسمانی و فکری برتری دارند. با آنکه دیگران آنها را لاقید و غیر سختگیر می پندارند٬ شق و کله شخ بوده٬ از روبرو شدن با مخالفت خوش شان نمی آید.

    این گروه از مردم عشق را مانند ورزش وسیله ی سرگرمی می دانند و همین امر بعضاً اسباب اختلاف بین آنها و نزدیکان شان را فراهم می سازد.

سال پلنگ

بارس ئیل

سالهای خورشیدی: ۱۳۰۵- ۱۳۱۷- ۱۳۲۹- ۱۳۴۱- ۱۳۵۳- ۱۳۶۵- ۱۳۷۷

سالهای میلادی: ۱۹۲۶- ۱۹۳۸- ۱۹۵۰- ۱۹۶۲- ۱۹۷۴- ۱۹۸۶- ۱۹۹۸

     پیدا شده­گان سال پلنگ حساس هستند. شیفته شادمانی بوده٬ نیکخواه ولی عصبی مزاج٬ والامقام و صاحب احترام اند؛ اما اغلب با بزرگان و آمرین شان درگیر اختلاف و کشمکش.

     مردم قدر و قیمت فوق العاده یی به متولدین این سال قایل اند؛ زیرا آنها انسانهای مصمم و قاطع هستند؛ با اینهم اغلب عجولانه و نادرست تصمیم می گیرند و یا اینکه خیلی دیر به تصمیم درست نایل می آیند.

     پلنگ زاده گان! خودپرست بوده٬ به همه چیز به دیده ی شک و تردید می نگرند؛ ولی عموما مردانه صفت و پرتوان هستند.

سال خرگوش

توشقان ئیل

سالهای خورشیدی: ۱۳۰۶- ۱۳۱۸- ۱۳۳۰- ۱۳۴۲- ۱۳۵۴- ۱۳۶۶- ۱۳۷۸

سالهای میلادی: ۱۹۲۷- ۱۹۳۹- ۱۹۵۱- ۱۹۶۳- -۱۹۷۵ ۱۹۸۷- ۱۹۹۹

     آنانیکه در سال خرگوش به دنیا آمده اند٬ انسان های ویژه يی هستند. با استعداد و شهرت طلب اند؛ کارهای شان همواره توأم با موفقیت است. نیکخواه٬ خویشتندار٬ مطمئن٬ قابل اعتماد٬ دارای طبع بلند و مناعت نفس اند. دیگران را به وجد می آورند. از جهت مادی همیشه کامیاب اند. غیبت را دوست دارند.

     اشخاص زاده شده درین سال بی­کینه بوده، مخصوصاً در برابر دوستان و عزیزان خویش هیچگونه کینه يی نمی ورزند؛ در حالیکه هیچگونه دلبسته گی يی نیز به آنان نشان نمی دهند. این گروه از مردم کارمندان خوب٬ پاک وجدان و با مسئولیت بوده٬ عجب٬ وقار٬ تشریفات و رسمیت پرستی را عزیز می دارند.

سال نهنگ 

لوی ئیل

سالهای خورشیدی: ۱۳۰۷- ۱۳۱۹- ۱۳۳۱- -۱۳۴۳ ۱۳۵۵- ۱۳۶۷- ۱۳۷۹

سالهای میلادی: ۱۹۲۸ - ۱۹۴۰- ۱۹۵۲- ۱۹۶۴- ۱۹۷۶- ۱۹۸۸ ـ ۲۰۰۰

     آنانیکه در سال نهنگ که در سیستم دوره ی دوازده حیوانی جنوب شرق آسیا سال اژدها خوانده می شود؛ دیده به جهان گشوده اند٬ انسانهای تندرست و صحتمند بوده٬ بسیار فعال و هیجانی اند. گاهگاهی کله شخ و شریر نیز می گردند٬ ولی به صورت عموم صدیق٬ راستگو، حساس و قاطع اند. اینها با آنکه خود رأی و صریح بوده٬ آشکارا سخن می گویند؛ میتوان به ایشان اتکاء نمود؛ زیرا همیشه پخته و با اساس اند. نازک دل نیستند ولی توانایی دلسوز شدن را دارند. به دیگران موقع می دهند که بر ایشان حکم کنند. از گمراهی زود رهایی می یابند.  مردم اغلب متولدین این سال را دوست دارند؛ ولی خودشان به این مطلب باور ندارند.

     زاده گان سال نهنگ، یا بسیار زودتر از موقع تشکیل خانواده میدهند و یا اینکه مجرد باقی می مانند.

سال مار

ئیلان ئیل

سالهای خورشیدی: ۱۳۰۸- ۱۳۲۰- ۱۳۳۲- ۱۳۴۴- ۱۳۵۶- ۱۳۶۸- ۱۳۸۰

سالهای میلادی: ۱۹۲۹- ۱۹۴۱- ۱۹۵۳- ۱۹۶۵- ۱۹۷۷- ۱۹۸۹ - ۲۰۰۱

     آنانیکه در سال مار قدم به عرصه ی هستی نهاده اند، انسان های مرموز بوده؛ ولی طبیعتاً خردمند اند. با آنکه پولدار و متمول می باشند٬ اغلب ممسک و متکبر اند؛ ولی گاهی میتوانند همدرد دیگران باشند و به آنان یاری رسانند. اینها آدم های متکی به خود بوده٬ به دیگران کمتر اعتماد می کنند. قاطع٬ هدفمند و اندکی مطلب آشنا هستند. از نابرابری ها اندوهگین میگردند. بی پروا هستند و این امر اغلب به پیچیده شدن مناسبات خانواده گی شان منجر می گردد.

     این مردم ظاهر زیبا داشته و از قوه ی جنسی قوی برخوردار اند.

سال اسپ

پونت ئیل

سالهای خورشیدی: ۱۳۰۹- ۱۳۲۱- ۱۳۳۳- ۱۳۴۵- ۱۳۵۷- -۱۳۶۹ ۱۳۸۱

سالهای میلادی: ۱۹۳۰- ۱۹۴۲- ۱۹۵۴- ۱۹۶۶- ۱۹۷۸- ۱۹۹۰ - ۲۰۰۲

     زاده گان سال اسپ، مردمان خوشحال و با شهرت اند. از پول به طریق نیک و به جا استفاده می کنند. عاقل اند و مؤثر. دیگران را زود زیر تأثیر شان قرار می دهند. پرگویند و با استعداد٬ کار هایشان اغلب با موفقیت همراهست؛ اعتماد به نفس دارند و قدر خود را می دانند. به جنس مقابل بی پروا نیستند. احساس چنین مردم اگر بیدار گردد٬ به غیر از وظایف روزانه دیگر همه چیزها را فراموش می کنند. اجتماعی اند٬ از دلخوشی٬ مجلس و گردهمایی ها بیحد لذت می برند.

     اینها بسیار دوست دارند تا در مرکز و محراق توجه دیگران قرار داشته باشند. آزاد فکر و مستقل بوده٬ مسئولیت ها را جدی نمی گیرند؛ ولی با تصمیم خویش عمل می کنند.

سال گوسفند

قوی ئیل

سالهای خورشیدی: ۱۳۱۰- ۱۳۲۲- ۱۳۳۴- ۱۳۴۶- ۱۳۵۸- ۱۳۷۰- ۱۳۸۲

سالهای میلادی: ۱۹۳۱- ۱۹۴۳- ۱۹۵۵- ۱۹۶۷- ۱۹۷۹- ۱۹۹۱- ۲۰۰۳

     انسانهایی که در سال گوسفند قدم به عرصه ی وجود گذاشته اند٬ قابلیت خاصی در صنایع نفیسه دارند. در نگاه اول همه کارهای اینها خوب به نظر می رسد. اغلب کمرو٬ شرمندوک٬ محجوب و گوشه گیر اند. در انتخاب راه ها تردید و دودلی نشان می دهند. قاطع نیستند.

     این گروه مردم متدین بوده و در هرگونه عقاید و باورهای خویش استواری نشان می دهند. گپ دان٬ کج بحث و خرده گیر نیستند. کار و وظیفه ی خود را دوست دارند و به شدت خواهان شرایط خوب برای زنده گی خویش اند. پولدار نیستند٬ اما طبع بلند دارند. با ملاحظه و نیکخواه می باشند.

سال میمون  

بیچی ئیل

سالهای خورشیدی: ۱۳۱۱- ۱۳۲۳- ۱۳۳۵- ۱۳۴۷- ۱۳۵9- ۱۳۷۱- ۱۳۸۳

سالهای میلادی: ۱۹۳۲- 1۹۴۴ - ۱۹۵۶- ۱۹۶۸- ۱۹۸۰- ۱۹۹۲- ۲۰۰۴

     کسانی که در سال میمون یا شادی دیده به دنیا وا کرده اند٬ انسانهای مرموز و غیر قابل اعتماد اند. عاقل٬ فعال، چالاک و مبتکر بوده؛ مسایل پیچیده را به زودی حل می کنند٬ اما کاری را به سامان نمی رسانند. اینها را که می خواهند دشوارترین امور را در یک لحظه انجام می دهند؛ از راه در پیش گرفته ی شان برگرداندن نهایت مشکل است. کوچکترین منافع در راه شان٬ اینها را دلزده و ناامید می گرداند.

     این دسته ي آدمیزاده گان، صاحب عقل سلیم بوده٬ درست تصمیم می گیرند. کنجکاو و دانایند. بسیار می خوانند. حافظه قوی و خاطر خوب دارند. به خود اعتماد داشته و همیشه اعتراض می کنند. صاحب شهرت اند و به آسانی به این مقام می رسند.

سال مرغ

تخافوی ئیل

سالهای خورشیدی: ۱۳۱۲- ۱۳۲۴- ۱۳۳۶- ۱۳۴۸- ۱۳۶۰- ۱۳۷۲- ۱۳۸۴

سالهای میلادی: ۱۹۳۳- ۱۹۴۵- ۱۹۵۷- ۱۹۶۹- ۱۹۸۱- ۱۹۹۳- ۲۰۰۵

     متولدین سال مرغ متفکر٬ با استعداد و زحمتکش هستند. می کوشند وظایف خود را به صورت کامل به انجام برسانند؛ حتی کارها یی را که از توان و امکان آنها خارج نیز باشد در بسر رسانیدن آن مصر بوده٬ تقلا به خرج می دهند. با دیگران به زودی محشور و همصحبت شده نمی توانند.

     این گروه راست و صادق بوده٬ به راستی و حقیقت پروری خویش باور کامل دارند. انسان های با گذشت و رار نگهدارند. در حالت ناداری و دارنده گی یکسانند. در نظر قاطع می نمایند. مردم گریز اند و نقشه ها و برنامه های شان هیچگاه عملی نمی گردد. گاهی در زنده گی موفق اند و گاهی ناموفق. خود را زیاد دوست دارند. انسان های عجیبی هستند. به ابراز شجاعت و کارنمایی قدرت عجیبی دارند.

سال سگ 

ایت ئیل

سالهای خورشیدی: ۱۳۱۳- ۱۳۲۵- ۱۳۳۷- ۱۳۴۹- ۱۳۶۱- ۱۳۷۳- ۱۳۸۵

سالهای میلادی: ۱۹۳۴- ۱۹۴۶- ۱۹۵۸- ۱۹۷۰ - ۱۹۸۲- ۱۹۹۴- ۲۰۰۶

     آنهایی که در سال سگ دیده به جهان باز کرده اند٬ خصوصیات نیک انسانی دارند. صادق٬ راستگو٬ قابل اعتماد و راز نگهدارند. اینها خود را دوست داشته، اندکی مغرور و کله شخ هستند. دو رو نیستند٬ شایق ثروت بوده، دولتمند می گردند. اینها همه امور را به نظر انتقادی می نگرند. تیز زبان و حقیقت پرست اند. چون انسانهای با هدف و مفکوره هستند٬ در کار و فعالیت های  خویش آگاه بوده٬ می دانند که برای چی مبارزه و تلاش به خرج می دهند. همه کارهای را به آخر رسانیده، در همه امور کامیاب اند. از میان متولدین این سال رهبران خوبی تبارز می کند. 

سال خوک

تنکوز ئیل

سالهای خورشیدی: ۱۳۱۴- ۱۳۲۶- ۱۳۳۸- ۱۳۵۰- ۱۳۶۲- ۱۳۷۴- ۱۳۸۶

سالهای میلادی: ۱۹۳۵- ۱۹۴۷- ۱۹۵۹- ۱۹۷۱- ۱۹۸۳- ۱۹۹۵- ۲۰۰۷

     گروه مردمانی که در سال خوک به دنیا آمده اند٬ دلیر و از خود گذر بوده٬ می توانند خود را در راه دیگران قربان سازند. راستگار٬ راستگو٬ و رستگارند. در هر کاری نیرو صرف نموده٬ عقب نشینی برای شان معنایی ندارد. مردانه و باثبات اند و دوستان شان را در مشکلات تنها نمی گذارند.

     کم سخن و مهربانند. بسیار می خوانند و بسیار می دانند. در میان آنها بعضاً کسانی پیدا می شوند که بیش از حد پرگو هستند. به اشخاص مورد علاقه خویش توجه بسیار جدی مبذول می دارند.

     زنده گی خانوادگی این دسته از اشخاص به بسیار خوبی سپري می گردد؛ زیرا اینها توانایی فوق العاده یی برای حل مسایل مشکل آفرین دارند.